De afbraak van ons CAO: dekkingsgraad werkgevers en vakbonden blijft dalen

Bij VBGv luiden we de noodklok: de dalende cao-dekking in Nederland is een tijdbom onder de rechten van werknemers. Wat ooit een solide fundament was voor eerlijke arbeidsvoorwaarden, dreigt nu in een moeras van willekeur en onzekerheid te verzinken. Werkgevers haken af, vakbonden verzwakken en de overheid kijkt gelaten toe – terwijl de werknemer de prijs betaalt. In dit artikel nemen we jullie mee in deze dreiging voor de werknemer.

Waarom een CAO essentieel is voor het beroepsgoederenvervoer?

Laten we even stilstaan bij wat een cao werkelijk betekent. Een collectieve arbeidsovereenkomst is niet zomaar een papieren formaliteit; het is de ruggengraat van eerlijke arbeidsvoorwaarden. Zie het als een verzekeringsmaatschappij polis. Het bepaalt zaken als uurloon, pensioenopbouw, beschermt je rechten en plichten, staat garant voor scholingsmogelijkheden en sociale zekerheid. In sectoren zoals het beroepsgoederenvervoer, waar lange werktijden en fysieke belasting dagelijkse kost zijn, is een sterke cao geen overbodige luxe, maar een absolute noodzaak. Zonder cao zijn werknemers overgeleverd aan de grillen van individuele onderhandelingen, waarbij zij altijd de zwakkere partij zijn.

Verontrustende cijfers voor ons CAO

Toch laat de statistiek een verontrustend beeld zien: waar in 2010 nog 75,8% van de werknemers onder een cao viel, is dat percentage in 2022 gedaald naar 71,8%. Als we daarnaast zzp’ers meetellen – een groeiende groep die vaak onder slechtere voorwaarden werkt – dan is het beeld nog zorgwekkender. Met slechts drie op de vijf werkenden onder een cao, zit Nederland onder de door de EU gestelde norm van 80%.

Werkgevers haken af: dit is waarom

Steeds minder bedrijven sluiten zich aan bij een brancheorganisatie die een cao afsluit. Dit leidt tot een race naar de bodem: bedrijven die geen eerlijke arbeidsvoorwaarden hanteren, creëren een oneerlijke concurrentiepositie tegenover bedrijven die dat wél doen. Het gevolg? Correcte werkgevers voelen zich daardoor genoodzaakt om kosten te drukken, en dat gaat altijd ten koste van de werknemer. Dit zien we in het beroepsgoederenvervoer terug in de vorm van lange werkdagen, gerommel met regels en wetten, onzekere contracten en een groeiende druk op lonen. Op de werkvloer ook wel de race naar de bodem genoemd.

VBGv ziet dit als een gevaarlijke ontwikkeling. We bevinden ons ook binnen de cao op een hellend vlak. we zien dat bedrijven regelmatig afwijken van een cao en daardoor lagere lonen en slechtere arbeidsvoorwaarden hanteren. Concurrentievervalsing noemt men dit fenomeen. Hierdoor worden andere werkgevers min of meer gedwongen deze trend te volgen om te kunnen overleven. Het resultaat? Structurele uitholling van rechten en een steeds grotere ongelijkheid op de arbeidsmarkt. Er moet in de toekomst véél beter gehandhaafd worden.

Dit is wat de politiek kan doen

Minister Karien van Gennip heeft aangekondigd in 2025 met een plan te komen om de cao-dekking te verhogen. Weet dan wel dat de politiek en de gevestigde vakbonden samen dit handhaven niet actief zullen uitvoeren. Het schaad namelijk de polder en dus zullen zij mekaar niet bijten. Er spelen ook enorme financiële belangen onder deze gevestigde partijen waardoor belangen van de vakbondsleden vaak pas op de laatste plaats komen. Deze belangen ontstaan als vakbonden naast cao’s ook deals sluiten met werkgevers. Of zoals nu het geval is, zelf bepalen hoe en aan wie de SOOB pot of wel subsidie verdeeld wordt onder deze polder partijen. We spreken hier over tientallen miljoenen per sociale partner. Vakbond ’s contributie is al jaren ondergeschikt aan de vele SOOB miljoenen. Een voedingsbodem voor onbalans aan arbeidsvoorwaarden.

Vereniging Beroepsgoederenvervoer is een vreemde eend in de bijt. Wij staan volledig op eigen benen en los van politiek, subsidies of soob gelden. Jouw belang is onze drijfveer. Een eerlijke sector leeft het langst.

Dit is wat VBGv vindt dat er moet gebeuren

1. CAO-deelname verplicht stellen bij overheidsopdrachten: Bedrijven die geen of niet correct een cao hanteren, mogen niet meedingen naar opdrachten van de overheid. Dit dwingt werkgevers om eerlijke arbeidsvoorwaarden te hanteren.
   
   
2. Fiscale voordelen voor cao-deelnemers: Maak het financieel aantrekkelijk voor bedrijven om zich bij een cao aan te sluiten, en zorg dat goede handhaving gegarandeerd is zodat er minder reden is om af te haken.
   
   
3. Versterking van vakbonden: Geef iedere vakbond eerlijke en gelijke mogelijkheden. Dit is nodig om cao’s af te dwingen en werknemers te beschermen tegen werkgevers die collectieve afspraken willen ondermijnen.
   
   
4. Handhaving: wij willen een paritair nalevingsorgaan dat volledig los staat van alle vakbonden en politiek. Een orgaan welk niet alleen toeziet op naleving van cao maar ook controleert en indien nodig ook intervenieert op gebied van Nationale en Europese wet en regelgeving. 
   
   
5. Wij willen dat een cao pas een Algemeen Verbintenis Verklaring ontvangt als aan alle wetten, rechten en regels voldaan is. Niet zoals nu, dat de minister van sociale zaken en werkgelegenheid enkel controleert of vakbonden het eens zijn, en niet controleert of de inhoud van de cao ook aan wet en regelgeving voldoet. 
   
   
6. Daarnaast willen wij dat onze overheid zijn verantwoordelijkheid neemt en zoals in Europa verplicht is, er voor gaat zorgen dat ook nieuwe vakbonden financiële steun ontvangen om hun taak naar behoren te kunnen voltrekken. Niet zoals nu, er een paar kartel vakbonden met elkaar de dienst uit maken en elk jaar zonder schromen of enige controle tientallen miljoenen soob geld onder elkaar kunnen verdelen. Nu wordt de pot zelfs verdeeld zonder specificatie van uitgaven. 

Een waarschuwing voor de toekomst

Als deze trend zich doorzet, lopen we het risico op een arbeidsmarkt waarin tweedeling de norm wordt: aan de ene kant goed geregelde banen in bijvoorbeeld de industrie en de publieke sector, en aan de andere kant een groeiende groep werkenden in slechte, laagbetaalde banen zonder enige bescherming. Dit is onacceptabel.

Bij VBGv geloven we in de kracht van collectiviteit. Samen staan we sterker, er kan alleen een solide cao ontstaan als er zonder onderliggende belangen wordt afgedongen. Dat geld in het bijzonder voor het beroepsgoederenvervoer, een sector waarin werknemers met fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden hun brood kunnen verdienen. Wij blijven strijden – maar werkgevers en zeker politiek moeten hun verantwoordelijkheid nemen. De cao is geen obstakel, maar een garantie voor een eerlijke toekomst voor alle partijen in de sector beroepsgoederenvervoer.

Nog geen lid van VBGV?

Schrijf je vandaag in en profiteer direct van de voordelen van een lidmaatschap bij de Vereniging Beroepsgoederenvervoer, zoals deskundig advies en ondersteuning bij al je vragen en uitdagingen in de transportsector.

Lees hier meer over het lidmaatschap